Anksiyete Krizi Nedir? Belirtileri ve O Anda Ne Yapılmalı

"Anksiyete krizi" tıbbi bir tanı adı değildir. Bu yüzden yaşadığınız şeyin bir panik atak mı, yoksa stresle yükselen bir kaygı nöbeti mi olduğunu ayırt etmek, neyin yardımcı olacağını anlamak için önemlidir.

Anksiyete krizi ile panik atak arasındaki fark

Panik atak birkaç dakika içinde zirveye ulaşan, bazen hiçbir belirgin tetikleyici olmadan gelen yoğun bir korku nöbetidir. Kaygı nöbeti ise genellikle bir sınav, tartışma ya da iş baskısı gibi bir stres kaynağıyla ilişkilidir; daha yavaş yükselir ve daha uzun sürebilir. İkisinde de beden aynı alarm sistemini kullandığı için belirtiler birbirine çok benzer.

Anksiyete krizinin belirtileri

• Çarpıntı, göğüste sıkışma ya da baskı
• Nefes darlığı, yeterince nefes alamıyormuş gibi hissetme
• Titreme, terleme, ellerde uyuşma ya da karıncalanma
• Baş dönmesi, mide bulantısı
• Kontrolü kaybetme, bayılma ya da ölme korkusu
• Gerçeklikten ya da kendinden kopmuş gibi hissetme
• Düşüncelerin hızlanması, odaklanamama, yerinde duramama

Kriz anında ne yapılabilir?

• Nefesi yavaşlatın: Burnunuzdan yaklaşık dört saniyede nefes alın, altı saniyede ağzınızdan yavaşça verin. Nefes verişini uzatmak bedenin alarmını yatıştırır.
• Şimdiye dönün (5-4-3-2-1): Gördüğünüz beş şeyi, dokunabildiğiniz dört şeyi, duyduğunuz üç sesi, alabildiğiniz iki kokuyu ve bir tadı sırayla fark edin.
• Kendinize hatırlatın: "Bu bir kaygı nöbeti; rahatsız edici ama tehlikeli değil ve geçecek."
• Kaçmadan bekleyin: Mümkünse bulunduğunuz yerden kaçmak yerine belirtilerin dalga gibi yükselip inmesine izin verin.
• Uyarıcılardan uzak durun: Kriz sırasında ve sonrasında kahve, enerji içeceği ve alkolden kaçının.

Panik atak ya da anksiyete krizi geçiren birine ne yapılmalı?

• Sakin kalın ve yanında olduğunuzu söyleyin.
• Kısa ve yavaş cümlelerle konuşun; birlikte yavaş nefes alıp verin.
• "Sakin ol", "abartıyorsun" gibi küçümseyici sözlerden kaçının.
• Nöbetin geçeceğini ve tehlikede olmadığını nazikçe hatırlatın.
• Kalabalık bir yerdeyseniz daha sessiz bir yere geçmeyi önerin.
• Belirtiler ilk kez yaşanıyorsa, göğüs ağrısı çok şiddetliyse ya da bilinç kaybı olursa 112'yi arayın.

Ne zaman destek alınmalı?

Krizler sık tekrarlıyorsa, yeni bir kriz yaşama korkusuyla bazı yerlerden ve durumlardan kaçınmaya başladıysanız ya da kaygı günlük yaşamınızı kısıtlıyorsa bir kaygı bozukluğu ya da panik bozukluk söz konusu olabilir. Bu sorunlar psikoterapiyle, özellikle bilişsel davranışçı terapi yöntemleriyle iyi sonuç verir.