Kaygı Bozukluğu (Anksiyete): Belirtileri ve Tedavisi

Normal kaygı ile kaygı bozukluğu arasındaki fark

Kaygı, tehlike ya da belirsizlik karşısında herkesin yaşadığı doğal bir duygudur; sınav öncesi ya da önemli bir görüşmeden önce hissedilen gerginlik bizi hazırlar. Kaygı bozukluğunda ise endişe durumla orantısız derecede yoğundur, aylarca sürer, kontrol edilmesi güçtür ve kişinin iş, okul, ilişkiler ve uyku gibi günlük işlevlerini bozar.

Kaygı bozukluğu türleri

• Yaygın anksiyete bozukluğu: iş, sağlık, aile ve para gibi pek çok konuda neredeyse her gün süren, durdurulması zor endişe.
• Panik bozukluk: beklenmedik, ani ve yoğun korku nöbetleri ile yeni bir atak yaşama korkusu.
• Sosyal kaygı bozukluğu: başkalarının önünde yargılanma ve küçük düşme korkusu.
• Özgül fobiler: uçak, yükseklik, kapalı alan, hayvanlar ya da kan gibi belirli bir nesne veya durumdan yoğun korku.
• Ayrılık kaygısı: bağlanılan kişilerden ayrılma konusunda yaşa uygun olmayan yoğun kaygı; çocuklarda sık görülür, yetişkinlerde de olabilir.

Kaygı bozukluğunun belirtileri

• Sürekli endişe, "ya kötü bir şey olursa" düşünceleri ve endişeyi durduramama
• Huzursuzluk, gerginlik, diken üstünde olma hissi
• Çabuk yorulma, dikkat ve odaklanma güçlüğü
• Sinirlilik ve kas gerginliği
• Uykuya dalmakta ya da uykuyu sürdürmekte güçlük
• Çarpıntı, terleme, nefes darlığı, mide ve bağırsak şikâyetleri gibi bedensel belirtiler
• Kaygı veren durumlardan kaçınma ve sürekli güvence arama

Kaygı bozukluğunun nedenleri

Kaygı bozuklukları genellikle birden fazla etkenin birleşimiyle ortaya çıkar: ailede kaygı bozukluğu bulunması gibi genetik yatkınlık, kaygıya yatkın bir mizaç, çocuklukta yaşanan güvensizlik ya da aşırı koruyucu ortamlar, travmatik ya da uzun süreli stresli yaşam olayları ve felaketleştiren düşünce kalıpları. Kafein, alkol, bazı ilaçlar ve tiroid sorunları gibi tıbbi durumlar da kaygı belirtilerini artırabilir; bu nedenle bedensel belirtiler ilk kez ortaya çıktığında tıbbi değerlendirme önemlidir.

Kaygı bozukluğunun tedavisi

Kaygı bozuklukları psikoterapiyle iyi sonuç veren sorunlardandır. Bilişsel davranışçı terapi en çok araştırılmış yöntemdir: kaygıyı besleyen düşünceler fark edilir, kaçınılan durumlarla kademeli olarak yüzleşilir, gevşeme ve farkındalık becerileri öğrenilir. Holistik Psikoterapi'de bu teknikler bütüncül psikoterapi yaklaşımıyla birlikte kullanılır; kaygının kişinin yaşam öyküsü, ilişkileri ve bedeniyle bağlantısı da ele alınır. Uygun durumlarda hipnoterapi sürece destek olabilir. Belirtiler ağır olduğunda bir psikiyatristin düzenleyeceği ilaç tedavisi psikoterapiyle birlikte yürütülebilir.