Nesne İlişkileri Kuramı Nedir?

Nesne ilişkileri kuramı nedir?

Nesne ilişkileri kuramı, psikanaliz içinde gelişmiş ve insanın temel motivasyonunun başkalarıyla ilişki kurmak olduğunu vurgulayan kuramlar bütünüdür. Buradaki "nesne" kelimesi bir eşyayı değil, kişi için önemli olan diğer insanları, özellikle de erken dönemdeki bakım verenleri ve onların zihnimizdeki temsillerini ifade eder. Kurama göre erken ilişkiler zihinde "ben" ve "öteki" imgeleri olarak iz bırakır ve bu iç dünya, yetişkinlikte kurulan ilişkileri, duyguları ve kişinin kendine bakışını biçimlendirir.

Önemli isimler ve kavramlar

• Melanie Klein: Bebeğin iç dünyasında "iyi" ve "kötü" olarak ayrılan ilişki deneyimleri, bölme (splitting) ve sevgi ile öfkenin aynı kişiye yönelebildiğinin kabul edilmesi.
• Donald W. Winnicott: "Yeterince iyi anne", tutma ortamı, geçiş nesnesi ve gerçek kendilik ile sahte kendilik ayrımı.
• W. Ronald D. Fairbairn: İnsanın haz değil ilişki aradığı görüşü ve kişinin kendisini inciten ilişkilere neden bağlı kalabildiğine dair açıklamaları.
• Margaret Mahler: Çocuğun bakım verenden psikolojik olarak ayrışıp bireyleşme süreci.
• Otto F. Kernberg: Kişilik örgütlenmesi ve kişilik bozukluklarının nesne ilişkileri açısından anlaşılması.

Terapide nasıl kullanılır?

Nesne ilişkileri bakışıyla çalışan terapist, danışanın anlattığı ilişkilerde tekrar eden "ben – öteki" senaryolarına ve bu senaryoların terapi ilişkisinde (aktarımda) nasıl canlandığına dikkat eder. Örneğin sürekli eleştirildiğini hisseden biri bu beklentiyi terapiste de taşıyabilir. Bunun fark edilip konuşulması, kişinin iç dünyasındaki eski ilişki kalıplarını daha esnek ve gerçekçi hâle getirmesine yardım eder. Bu kuram Masterson yaklaşımının ve ilişkisel psikanalizin de temel kaynaklarından biridir.

Hangi konularda yol gösterir?

• Yakın ilişkilerde tekrar eden ve kişinin kendisini de şaşırtan örüntüler
• İnsanları ya tamamen iyi ya tamamen kötü görme, ilişkilerde ani hayal kırıklıkları
• Kişilik örüntülerinden kaynaklanan uzun süreli zorluklar
• Kendilik değeri, boşluk ve aidiyet duygusu

Holistik Psikoterapi'de nesne ilişkileri kuramı, bütüncül psikoterapi yaklaşımımızın kuramsal temellerinden biridir; Uzm. Klinik Psikolog Erdem Akgün bu bakışı yetişkinlerle yaptığı psikoterapi çalışmalarında kullanır.