Travma ve Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB)

Psikolojik travma nedir?

Psikolojik travma; ölüm tehlikesi, ciddi yaralanma, cinsel saldırı ya da şiddet gibi yaşamı veya bütünlüğü tehdit eden bir olayı yaşamak, ona tanık olmak ya da yakın birinin böyle bir olay yaşadığını öğrenmek sonucunda oluşan derin sarsıntıdır. Trafik kazaları, deprem ve yangın gibi afetler, savaş, fiziksel ya da cinsel saldırı, çocuklukta istismar ve ihmal, ani ve beklenmedik kayıplar travmatik olaylara örnektir.

Travma sonrası stres bozukluğunun belirtileri

• Yeniden yaşama: istemeden gelen anılar, kabuslar, olay yeniden oluyormuş gibi hissetme (flashback), olayı hatırlatan şeyler karşısında yoğun sıkıntı.
• Kaçınma: olayı hatırlatan yer, kişi, konuşma ve düşüncelerden uzak durma.
• Düşünce ve duygularda olumsuz değişiklikler: suçluluk, utanç, sürekli korku ya da öfke, insanlardan kopukluk, olumlu duyguları yaşayamama.
• Aşırı uyarılmışlık: sürekli tetikte olma, kolay irkilme, uyku ve odaklanma sorunları, öfke patlamaları.

Travmatik bir olaydan sonra bu tepkilerin bir süre görülmesi olağandır ve çoğu kişide zamanla azalır. Belirtiler bir aydan uzun sürüyor ve günlük yaşamı belirgin biçimde bozuyorsa travma sonrası stres bozukluğundan (TSSB) söz edilir. Çocuklukta tekrarlayan ve uzun süren travmalar ise duygu düzenleme, benlik algısı ve ilişkilerde daha yaygın güçlüklere yol açabilir; buna karmaşık travma denir.

Travma terapisi nasıl ilerler?

Travma terapisi genellikle aşamalı ilerler. İlk aşamada güvenlik, dengeleme ve duygularla baş etme becerileri güçlendirilir; travmatik anılar ancak kişi hazır olduğunda ve kendi hızında ele alınır. Son aşamada yaşananlar kişinin yaşam öyküsüne bütünleştirilir ve gündelik yaşam, ilişkiler ve gelecek planları yeniden kurulur.

Travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ve EMDR, TSSB tedavisinde Dünya Sağlık Örgütü'nün de önerdiği yöntemlerdir. Holistik Psikoterapi'de yetişkinlerle travma çalışmaları bütüncül psikoterapi yaklaşımıyla ve gerektiğinde EGO State terapi ile yürütülür; EMDR ise yalnızca çocuk ve ergenlere yönelik çalışmalarda kullanılır. Merkezin kurucusu Uzm. Klinik Psikolog Erdem Akgün, KKTC'deki Kayıp Şahıslar Projesi kapsamında savaşta yakınlarını kaybeden kişilerle görüşmeler yapmıştır.