Bağlanma Kuramı Nedir?

Bağlanma kuramı nedir?

Bağlanma kuramı, İngiliz psikiyatrist ve psikanalist John Bowlby'nin (1907–1990) geliştirdiği, insanın kendisini koruyan ve rahatlatan birine yakın olma ihtiyacının doğuştan ve hayat boyu süren temel bir ihtiyaç olduğunu öne süren kuramdır. Bebeklikte bakım verenle kurulan ilişki, kişinin kendisi ve başkaları hakkındaki beklentilerini biçimlendirir; bu beklentiler yetişkinlikte yakın ilişkilerde, stresle baş etmede ve yardım isteme biçiminde yeniden ortaya çıkar.

Kuramı araştırmayla destekleyen en önemli isim Mary Ainsworth'tür. Ainsworth'ün "yabancı durum" çalışmaları, çocukların bakım verenden kısa bir ayrılık ve ardından gelen kavuşmaya verdikleri tepkilerin farklı bağlanma örüntülerine işaret ettiğini gösterdi. 1980'lerden itibaren yapılan çalışmalar aynı örüntülerin yetişkin ilişkilerinde de görüldüğünü ortaya koydu.

Temel kavramlar

• Güvenli üs ve güvenli liman: Kişinin dünyayı keşfetmeye cesaret ettiği ve zorlandığında sığındığı ilişki.
• İçsel çalışan modeller: "Sevilmeye değer miyim?", "İhtiyacım olduğunda başkaları yanımda olur mu?" sorularına erken ilişkilerde oluşan, çoğu zaman farkında olunmayan cevaplar.
• Bağlanma örüntüleri: Güvenli, kaygılı, kaçıngan ve dağınık (düzensiz) bağlanma. Bunlar tanı değil, ilişki kurma biçimlerine dair eğilimlerdir ve yeni ilişki deneyimleriyle değişebilir.

Terapide nasıl kullanılır?

Bağlanma kuramı tek başına bir terapi tekniği değil, terapistin danışanı ve ilişkilerini anlamasına yön veren bir çerçevedir. Duygu odaklı terapi, Masterson yaklaşımı ve psikodinamik terapiler gibi pek çok yaklaşım bu kurama dayanır. Terapide kişinin yakın ilişkilerde tekrar eden örüntüleri, bu örüntülerin geçmişteki kökleri ve terapi ilişkisinin kendisinde nasıl canlandığı birlikte incelenir. Terapistle kurulan güvenilir ve tutarlı ilişki, Bowlby'nin deyişiyle bir "güvenli üs" işlevi görerek yeni bir ilişki deneyimi sağlayabilir.

Hangi konularda yol gösterir?

• Terk edilme korkusu, ilişkide yoğun kıskançlık ya da sürekli güvence ihtiyacı
• Yakınlaşınca uzaklaşma, duygularını paylaşmakta zorlanma
• Tekrar eden ilişki seçimleri ve ayrılıkların ardından yaşanan yoğun sarsıntı
• Ebeveyn olurken kendi çocukluk ilişkilerinin yeniden canlanması
• Kayıp ve yas

Holistik Psikoterapi'de Uzm. Klinik Psikolog Erdem Akgün bağlanma kuramı eğitimlerini sürdürmekte ve bu kuramı bireysel ve çift terapisi çalışmalarında temel bir çerçeve olarak kullanmaktadır.