İlişkisel Psikanaliz Nedir?

İlişkisel psikanaliz nedir?

İlişkisel psikanaliz, 1980'lerde ABD'de Stephen A. Mitchell ve Jay Greenberg'in çalışmalarıyla şekillenen çağdaş bir psikanalitik yaklaşımdır. Greenberg ve Mitchell'in 1983'te yayımlanan Object Relations in Psychoanalytic Theory (Psikanalitik Kuramda Nesne İlişkileri) kitabı, zihni dürtüler yerine ilişkiler üzerinden açıklayan kuramları bir araya getirdi. Yaklaşım; Harry Stack Sullivan'ın kişilerarası psikanalizinden, İngiliz nesne ilişkileri kuramından, kendilik psikolojisinden ve öznelerarası kuramlardan beslenir.

Temel kavramlar

• İki kişilik psikoloji: Terapide olup bitenler yalnızca danışanın iç dünyasından değil, danışan ile terapistin karşılıklı etkileşiminden doğar.
• Öznelerarasılık: İki kişinin öznel dünyalarının birbirini etkilediği ve ortak bir anlam alanı yarattığı görüşü.
• Canlandırma (enactment): Danışanın eski ilişki deneyimlerinin, farkında olmadan terapi ilişkisinde yeniden yaşanması; bunun fark edilip konuşulması değişimin önemli bir kaynağıdır.
• Terapistin katılımı: Terapist tarafsız ve mesafeli bir gözlemci değil; kendi tepkilerini de dikkate alan, sürece katılan bir ortaktır.

Terapide nasıl uygulanır?

İlişkisel yaklaşımla çalışan terapist, danışanın geçmişini ve bugünkü ilişkilerini anlamanın yanında "şu anda aramızda ne oluyor?" sorusuna da dikkat eder. Danışanın terapiste karşı hissettikleri, terapistin danışana karşı yaşadığı tepkiler ve aralarındaki küçük kopuş ve onarım anları birlikte düşünülür. Terapi ilişkisinde yaşanan bu yeni deneyim, kişinin diğer ilişkilerinde de farklı bir biçimde var olabilmesinin zeminini hazırlar.

Kimler için uygun olabilir?

• İlişkilerde tekrar eden ve anlamlandırılmak istenen örüntüler
• Yalnızlık, yabancılaşma ya da başkalarıyla gerçek bir bağ kuramama duygusu
• Belirli bir belirtiden çok kendini ve hayatını daha derinden anlamak isteyenler
• Daha önce terapi almış ve daha derin, uzun soluklu bir çalışma arayanlar

Holistik Psikoterapi'de ilişkisel bakış, bütüncül psikoterapi yaklaşımımızın temel unsurlarından biridir. Psikoterapi Enstitüsü Derneği'nde ilişkisel psikoterapi eğitimi almış Uzm. Klinik Psikolog Erdem Akgün bu bakışı yetişkinlerle yaptığı çalışmalarda kullanır.