Depresyonun Nedenleri ve Psikoterapi: Söyleşi Özeti

Depresyon bir sonuçtur, asıl soru "neden"dir

Erdem Akgün'e göre depresyonda terapistin ilk sorması gereken soru "ne olduğu" değil "neden olduğu"dur. Ruhsal yapımızın temel amaçlarından biri acıdan uzaklaşıp hazza ulaşmaktır; kişinin uzun süre mutsuz, isteksiz ve gergin yaşaması bu amaçla çelişir. Bu yüzden depresyon kendi başına problem değil, kişiyi oraya götüren bir sürecin sonucudur.

Sahte kendilik: başkalarına göre yaşanan hayat

Söyleşinin merkezinde James Masterson'ın gerçek kendilik ve sahte kendilik kavramları yer alıyor. Çocuk, kendi içinden geleni yaptığında anne ve babası tarafından onaylanmazsa, onları memnun edecek şeyleri yapmayı öğrenir. Yetişkinlikte bu örüntü okul, meslek, eş, yaşanan şehir ve giyim tarzı gibi seçimlerin başkalarının beğenisine göre yapılmasına dönüşür. Kişi kendi hayatını değil başkalarının onaylayacağı bir hayatı yaşadıkça uzun vadede depresyona girer. Kendisi olmaya çalıştığında ise korku, kaygı, utanç, şüphe ve suçluluk gibi duygular onu geri çeker.

İyi gelen ile tedavi eden aynı şey değildir

Yürüyüş, spor, yoga ya da bir hobi edinmek depresyonda iyi gelir; ancak Erdem Akgün'e göre bunlar rahatlatıcıdır, tedavi edici değildir. Ağır gripte burnu açan bir ilaç gibi geçici rahatlama sağlarlar; bırakıldıklarında depresif duygu geri döner. "Takma kafana" türünden öğütler ise hiçbir değişim yaratmaz. Kalıcı değişim, kişiyi depresyona götüren kişilik örüntüsü üzerinde çalışmayı gerektirir.

Çocukluktan gelen depresyon ile travma sonrası depresyon

Kayıp, iş kaybı ya da maddi sorunlar gibi olaylardan sonra başlayan depresyonda travma ve kayıp üzerinde çalışılır. Çocukluktan beri "hep böyleydim" denilen depresyon ise daha derindir. Akgün bunu fidana atılan bir kesiğe benzetiyor: ağaç büyüdükçe yarık da büyür. Bu durumda terapide adeta yeni bir kişilik yapılanması üzerinde çalışılır.

Terapide neler olur?

Akgün süreci bir çınar ile bir fidan benzetmesiyle anlatıyor: Sahte kendilik koca bir çınar, gerçek kendilik onun gölgesinde kalmış küçük bir fidandır. Terapide önce bu fidan bulunur ve desteklenir; sahte kendiliğe ait davranışlar ise danışanla yüzleşilerek yavaş yavaş budanır. Bu süreç kolay değildir; kişi yıllarca yaşadığı hayatın kendisine ait olmadığını fark ettiğinde bir süre daha derin bir üzüntü yaşayabilir. Asıl değişim de bu noktadan sonra başlar.

Depresyon her zaman yataktan çıkamamak değildir

Pek çok kişi işine ya da okuluna gitmeye devam ettiği için depresyonda olduğunu düşünmez. Söyleşide vurgulanan belirtiler: uzun süredir hayattan ve ilişkilerden keyif alamamak, sürekli yorgun ve bitkin hissetmek, yapılacak işleri sürekli ertelemek ve hayatı "mecburiyetten" sürdürmek. Akgün'e göre görmezden gelinen depresyon kronikleşir; ileri yaşta "bu hayatı boşuna yaşamışım" farkındalığıyla birleştiğinde çok daha ağır yaşanır.