Psikoterapi Nasıl İyileştirir? Söyleşi Özeti

Bu söyleşi 2021'de, Psikoterapi Enstitüsü Derneği'nin ücretsiz psikoterapi söyleşileri kapsamında Gaziantep'te yapıldı. Erdem Akgün, "konuşarak yapılan bir terapi insanı nasıl iyileştirir?" sorusunu hem danışanlar hem de yeni mezun meslektaşlar için yanıtlıyor.

Önce anlamak, sonra anlaşıldığını hissettirmek

Akgün'e göre psikoterapinin ilk ve olmazsa olmaz basamağı, terapistin danışanı gerçekten anlaması ve bunu ona hissettirmesidir. "Seni anlıyorum" demek bunun için yeterli değildir; terapist, danışanın yaşadığını onun da kendini içinde bulacağı sözcüklerle ifade edebilmelidir. Bunun için danışanın hayat hikâyesi ayrıntılı dinlenir, anlatmak istemediği yerlere bile saygı gösterilir. Anlaşılmadığını düşünen bir insan kendini terapiye açmaz; anlamadığımız bir şeyi de değiştiremeyiz.

Terapötik çerçeve: danışan süreci bilmeli

İkinci basamak çerçevedir: Seansların ne zaman ve ne sıklıkla yapılacağı, ne kadar süreceği, bir seans kaçırılırsa ne olacağı gibi kurallar baştan konuşulur. Danışan, psikoterapinin ne olduğunu ve neden geldiğini bilmelidir.

Terapötik ittifak: neyi çalıştığımızı birlikte bilmek

Üçüncü basamak, terapist ile danışanın üzerinde çalışılacak konuda uzlaşmasıdır. Bu, teknik terimlerle değil danışanın anlayacağı bir dille yapılır; örneğin "ilişkilerinde sürekli terk edilecekmiş gibi bir kaygı yaşıyorsun, bunun üzerinde çalışalım mı?" gibi.

Aynı noktaya, tutarlı ve disiplinli biçimde

Psikoterapiyi bir sohbetten ayıran, aynı noktaya defalarca ve tutarlı biçimde çalışılmasıdır. Danışan bir gün iş arkadaşlarını, ertesi gün bir futbol maçını anlatsa bile terapist anlatılanların altındaki aynı örüntüyü görüp oraya odaklanır. Düzenli, aynı gün ve saatte yapılan seanslar bu tutarlılığın parçasıdır. Yüzleştirme, netleştirme ve yorumlama gibi müdahaleler sırayla değil, danışanın terapiste duyduğu güvenin el verdiği ölçüde ve dozda yapılır.

Tavsiye vermek yerine

Danışan bazen terapistten doğrudan ne yapması gerektiğini söylemesini ister. Akgün'e göre bu noktada öğüt vermek sürece ihanettir; terapist bunun yerine danışanın o anki ihtiyacını ve yardım beklentisini fark edip ona yansıtır. Terapistin kendi duygularını ve yaşantılarını danışana yansıtmaması da bu yüzden önemlidir; yansıttığını fark ettiğinde bunu görmezden gelmeden danışanla konuşmalıdır.

Psikoterapi neden iyileştirir?

Akgün'ün cevabı şu: Danışan, yargılanmadan, eleştirilmeden ve küçümsenmeden kendini ifade edebildiği bir ortam bulur. Var olduğunu ve görüldüğünü hisseder; bir ilişkinin tutarlı ve güvenilir olabileceğini deneyimler. Hayatında ailesi ya da önemli kişiler tarafından yapılmamış olanın aslında yapılabileceğini terapi odasında yaşar. Terapi ilerlemiyorsa terapist önce kendi sürecini sorgular, gerekirse değerlendirmeyi baştan yapar. Kendini açmakta zorlanan danışanı ise asla zorlamaz; bunu nazikçe dile getirir ve sabırla bekler.